Gasthuisstraat 9

Een monument met meerwaarde met twee eigen parkeerplaatsen!

Comfortabel wonen in een stuk Bossche geschiedenis.
De huidige bewoners van de Gasthuisstraat 9 hebben, met oog en met name ook respect voor de geschiedenis van het monumentale pand, in 2018 een grootschalige renovatie gerealiseerd waarmee modern comfort en historie volledig samenvallen. En historie is hier in overvloed. Laten we daarom eens niet bij de voordeur beginnen, maar bij de voorgeschiedenis. Dan lopen we daarna met die bagage samen door dit stijlvolle huis.

Een mooie geschiedenis
Tegenwoordig wordt ’s-Hertogenbosch vooral Bourgondisch genoemd. Vroeger had het een andere connotatie. In de 16e eeuw meldde kroniekschrijver Cuperinus dat de stad toch vooral bekendstond om haar betoonde liefdadigheid. Er waren meer dan veertig charitatieve instellingen die zich bezighielden met de zorg voor armen, weduwen en wezen, vondelingen, zieken en geesteszieken; toen nog prachtig ‘zinnelozen’ genoemd. Reinier van Arkel en ook het Groot Zieken Gasthuis komen we al in de boeken van toen tegen.

Godshuizen
Net na de Franse tijd worden alle gebouwen waar deze zorg geboden werd, voor het eerst godshuizen genoemd. Tot die tijd werd het begrip ‘godshuis’ exclusief gebruikt voor kerken, kloosters en kapellen. Nu werd het meervoud ‘godshuizen’ gebruikt voor liefdadige instellingen: gebouwen waarin minderbedeelde medemensen gehuisvest werden. In deze tijd kwamen al deze instellingen ook onder één nieuw bestuur: ‘Het College van Regenten over de Godshuizen en den Algemeenen Arme’. Een mond vol, en daarom werd dit standaard ingekort tot ‘de Godshuizen’.

Nieuw kantoor
De regenten van de Godshuizen kwamen voor hun vergaderingen bijeen in het regentenhuis dat op de rand van het terrein van het Groot Zieken Gasthuis ligt. Vanaf de Gasthuisbrug zien we nog altijd hoe dit regentenhuis de Binnendieze letterlijk overbrugt. Rond 1900 namen de zorgtaak én de administratieve taken van het bestuur enorm toe, waardoor de bestaande 16e-eeuwse behuizing niet langer voldeed. Met de bouw van een nieuw, stijlvol Centraal Kantoor in 1903, inclusief trapgevels, betonnen vloeren en een rijk interieur, liet het bestuur zien dat het zich bewust was van zijn maatschappelijke rol en invloed.

Buiten de poort
Het nieuwe kantoor kwam te staan aan de Gasthuisstraat, net buiten de historische Gasthuispoort, die van oudsher toegang gaf tot het terrein van het Groot Zieken Gasthuis. Deze poort heeft een klein luikje waardoor de medicijnen van de ziekenhuisapotheek werden uitgereikt en een omlijsting van natuursteen met het stadswapen van ’s-Hertogenbosch. De beelden naast de poort, van Elisabeth van Thüringen, de patroonheilige van de ziekenhuizen, en Vincentius a Paulo, organisator in de charitatieve zorg, kijken uit op het nieuwe kantoor dat hier gebouwd werd.

Neo-renaissance
Net over de brug, aan de Gasthuisstraat 9-11, verrezen twee naast elkaar gebouwde aansprekende panden. Panden met het aanzien en de ruimte die de regenten nadrukkelijk zochten. Want, ja, ze zorgden goed voor de minderbedeelden, maar zeker ook goed voor zichzelf. Gasthuisstraat 9 kreeg een indrukwekkende neo-renaissancegevel. Een trapgevel bekroond met sierelementen, liggend op metselwerk en natuurstenen dekplaten. Direct achter die gevel een entree met flair: een brede gang en trappenhuis met lichtkoker, zwart hardstenen vloer- en wandtegels, stucplafond en raamomlijstingen.

Blauwdruk
De oude blauwdruk van het ‘administratiegebouw van de Godshuizen’ laat ons exact dezelfde plattegrond zien die we ook nu nog kennen. Alleen de strijkkamer van nu bleek destijds nog buitenruimte te zijn, en de functie van de kamers was uiteraard wezenlijk anders. We zien een wachtkamer, vergaderzaal, kamer van de voorzitter en van de administrateur. Maar ook een archief, ‘kamers voor den conciërge’ en een kantoorkamer. Alles ruim en luxe met schouwbetimmeringen, parket, beschilderde binten en goudleerbehang.

Gevelsteen
De Gasthuisstraat 9 heeft zo jarenlang dienstgedaan als stijlvol kantoor van de Godshuizen. In de jaren zeventig voldeed het uiteindelijk niet meer aan de eisen zoals die aan een modern kantoor gesteld worden en verhuisde het kantoor naar het Muntelbolwerk. Nog weer later, in 1990, werd de Stichting Godshuizen omgevormd tot de Van Neynselstichting. Wat rest is een prachtige geschiedenis, een fraaie gevelsteen die hiernaar verwijst en natuurlijk het kantoor zélf: inmiddels omgevormd tot een fraai gerenoveerd woonhuis; grondig geïsoleerd en voortvarend voorzien van modern comfort.

Gasthuisstraat 9 is dus veel meer dan een mooi gevelbeeld; het is een tastbaar symbool van de zorggeschiedenis in Den Bosch en de rol van de Godshuizen in het begin van de 20e eeuw. Vandaar dat we eerst met u een stap terug in de tijd wilden maken voor we door de enorme eikenhouten voordeur naar binnen stappen…

Niet alleen een mooie geschiedenis. Bovenal een mooie woning.

De imposante benedenverdieping
Achter de prachtige deur schuilen een entree en een riante hal van het formaat van een bescheiden appartement. Daglicht valt door het trappenhuis omlaag en de ervaring van ruimte wordt nog eens vergroot, doordat het plafond dat rijkelijk versierd is met ornamenten, hier op de benedenverdieping overal maar liefst 4,5 meter is. Rust en ruimte overvallen je. Op de vloer liggen enorme tegels uit Belgisch hardsteen. Tegels die recent stuk voor stuk verwijderd zijn geweest en teruggeplaatst om hieronder vloerverwarming aan te leggen – zoals overal op deze benedenverdieping. Comfort en historie gaan hier hand in hand.

Direct rechts vinden we het kantoor; ruim en licht en voorzien van een klassieke schouw met open haard. Voor de hoge ramen zitten de originele binnenluiken, op het plafond een bloemrijk ornament en in de wand de oude kluis waar de regenten van de Godshuizen hun zaken van waarde bewaarden. Zoals haast overal op deze en de eerste verdieping ligt er op de vloer fraai parket in een visgraatmotief. We ervaren klasse, ruimte en een zee aan licht.

De tweede deur rechts brengt ons een ruim toilet met fonteintje en even verder treffen we de deuren naar de fijne wijnkelder en een strijkkamer met daarachter een deur naar de ruimte én aansluitingen voor een wasmachine en droger. Achter een tweede deur hier de verwarmingsinstallatie met een warmtepomp voor de vloerverwarming en een cv-installatie voor de overige verwarming. Duurzaamheid is hier een groot goed, de warmtepomp wordt namelijk via liefst 21 zonnepanelen van energie voorzien. Dit, en alle isolerende maatregelen, maken dat we hier te maken hebben met een Rijksmonument met energielabel A. Dat is vrij uniek. Net als het comfort dat je hier door al die maatregelen ervaart. Boven de wasruimte en cv-ruimte bevindt zich een ruime berging.

Het trapportaal is werkelijk monumentaal met smeedijzeren hekwerken en licht dat door het glas-in-lood op de eerste verdieping naar beneden valt. Dat lijkt daglicht te zijn, maar als we straks in het verrassende zolderappartement zijn, zien we dat we feitelijk naar binnenvallend led-licht kijken. Door de hoge plafonds kijken we in het trapgat zeker acht meter omhoog.

De keuken is enorm. Niet alleen qua omvang, maar zeker ook qua uitrustingsniveau, werk- en kastruimte. Op de vloer rustiek marmer in een klassiek kruismotief. Voor het overige is de keuken modern te noemen. De werkbladen zijn van beton en de kasten in stijlvol zwart hout. Het hart van menig chef gaat sneller kloppen als we de keukenapparatuur op een rij zetten. We vinden hier niet alleen naast elkaar een combi- en een stoomoven, maar ook twee ijskasten, een ijskast/vriescombinatie, een Bora-kookplaat met geïntegreerde afzuiging, een vaatwasser en een Quooker. De keuken is zo ruim, dat hier ook gemakkelijk een eettafel kan staan. De keuken grenst aan de stadstuin, die via openslaande deuren bereikbaar is. Vanuit deze tuin valt het daglicht royaal de keuken binnen. Wat ooit ‘de kamer van de administrateur’ was, is dus nu een enorme woonkeuken die het kloppend hart van het huis vormt.

Aan de andere zijde van de hal een antiek fonteintje bij de entree van de mooie en ruime eetkamer met houten lambrisering. Vanuit het raam hier kijken we uit op de Binnendieze, maar de blik zal nóg eerder gaan naar de naastgelegen regentenkamer die via een deur of een schuifdeur bereikbaar is en die oogstrelend is. Een zee aan ruimte, een zee aan licht, een enorme schouw en een plafond met Franse balken dat imponerend is.

Hier werd ooit vergaderd, en nog steeds is het een plek waar je graag bijeen wilt komen. Openslaande deuren geven aan de ene zijde toegang tot een Frans balkon boven de Binnendieze. Aan de andere zijde van de kamer, of zo u wilt zaal, twee openslaande deuren die toegang geven tot de stadstuin. Juist door de enorme hoogte valt het daglicht in overvloed binnen en ook hier ligt weer dat klassieke parket.

De 1e verdieping
Nemen we de ruime trap naar boven dan vinden we op de eerste verdieping een ruime overloop met zeven deuren die we een voor een zullen openen. De eerste deur geeft toegang tot een modern toilet met fonteintje. Fijn, apart van de badkamer. Die badkamer ligt aan de overzijde en bestaat uit twee gedeelten: een lager deel met een dubbele wastafel en een hoger deel met een heerlijk ligbad en een inloopdouche; stijlvol en modern. Op de vloer hardstenen zwarte tegels en verder ook een zeer strakke en moderne afwerking.

Daarnaast zijn er twee deuren die toegang geven tot slaapkamers. Een aan de voorzijde van het huis, met vanuit twee hoge ramen zicht op de Gasthuisstraat, en een aan de achterzijde die uitkijkt op de tuin. De voorkamer heeft een zwarte schouw, plafond met ornamenten en de parketvloer die we van beneden kennen. De enorme achterslaapkamer heeft dezelfde vloer en een strak plafond.

Naast de voorkamer is een walk-in closet gerealiseerd. Alle ruimte voor de kleding. Maar omdat we ook hier een fraai en hoog raam hebben, kan deze ruimte desgewenst ook als slaapkamer gebruikt worden. Maar dan moet de nood hoog zijn, want slaapkamers zijn er in overvloed. We hebben immers pas vijf van de zeven deuren geopend.

Aan de achterzijde geeft een deur toegang tot een tweede overloop met direct links openslaande deuren naar het dakterras dat uitkijkt op de Binnendieze. Ruim en zonnig. Gaan we rechtdoor, dan komen we in de enorme slaapkamer die boven de regentenkamer gerealiseerd is. De grenenhouten spanten zijn hier zichtbaar gehouden en geven deze ruimte een geheel eigen sfeer. Monumentenzorg noemt dit een mansardedak; wij een fraai lijnenspel. Aan de zijde van de Binnendieze drie kleine ramen en aan de zijde van de tuin twee Veluxramen die alsnog veel licht binnenbrengen.

En dan is er de zevende deur; een beetje verstopt haast en wat smaller dan de anderen. Hij brengt ons naar een verrassing: een tweede verdieping met een volledig appartement.

De 2e verdieping
Op de tweede verdieping vinden we onder de goed geïsoleerde kap een fors appartement voorzien van airconditioning. Een thuiswonend kind bijvoorbeeld, heeft hier een meer dan fraaie woonruimte. De kap is goed zichtbaar en op verschillende plaatsen vinden we ramen die voor veel daglicht zorgen. Eén van de ramen geeft rechtstreeks zicht op de Sint-Jan. Het appartement beschikt over een eigen luxe, moderne badkamer met ligbad, douche, wastafelmeubel en toilet.

De omgeving
De Gasthuisstraat 9 ligt op de grens van het oude centrum en het terrein van het Groot Zieken Gasthuis, waar met behoud van de fraaie bestaande bebouwing een volledig nieuwe woonomgeving is gecreëerd. Alle voorzieningen die het wonen in de binnenstad zo aantrekkelijk maken, liggen hier op loopafstand: de winkels, markt, restaurants en de kroegen. Wilt u tóch verder, dan is het goed om te weten dat er via de entree in de Nieuwstraat in de ondergrondse parkeergarage een eigen parkeerplaats beschikbaar is (optioneel tegen een nader te overeengekomen prijs is er een tweede parkeerplaats beschikbaar). Dat maakt dit unieke huis wellicht nog unieker.

De Gasthuisstraat 9 is een woning met allure, met ruimte en daarbij… met een verhaal. U hebt nu de unieke gelegenheid om onderdeel te worden van dat verhaal.